اسید آمینه در کشاورزی چیست ؟ این سوالی است که قبل از بررسی کاربردها و نحوه مصرف آن باید به آن پاسخ داد. اسیدهای آمینه ترکیباتی هستند که پروتئین‌ها را می‌سازند و نقش مهمی در رشد و فعالیت‌های حیاتی گیاه دارند. گیاهان به‌طور طبیعی می‌توانند اسیدهای آمینه مورد نیاز خود را تولید کنند و این ترکیبات در فرایندهایی مانند: رشد سلولی، ساخت پروتئین، فتوسنتز و مقابله با تنش‌های محیطی نقش دارند.
در کشاورزی، اسیدهای آمینه معمولاً به‌صورت کود یا محلول‌های تقویتی در اختیار گیاه قرار می‌گیرند. این ترکیبات ممکن است فقط حاوی اسیدهای آمینه باشند یا در کنار آن‌ها، پپتیدهای کوچک (ترکیباتی از چند اسید آمینه که به هم متصل شده‌اند) هم داشته باشند. معمولاً این محصولات از پروتئین‌های گیاهی یا حیوانی تهیه می‌شوند.
امینو اسید برای گیاه را می‌توان در کنار برنامه تغذیه آن استفاده کرد. این محصولات می‌توانند به رشد بهتر گیاه، جذب بهتر مواد غذایی و افزایش مقاومت آن در برابر بعضی از تنش‌های محیطی کمک کنند و در نهایت باعث بهبود عملکرد و کیفیت محصول شوند. در این راهنما، انواع اسید آمینه در کشاورزی، کاربرد، فواید، بهترین زمان مصرف آمینو اسید و بهترین اسید آمینه برای گیاهان را معرفی می‌کنیم.
انواع اسید آمینه در کشاورزی
اسیدهای آمینه در کشاورزی را می‌توان به گروه‌های زیر تقسیم کرد:
پروتئین‌زا و غیرپروتئین‌زا
این دسته‌بندی بر اساس نقش اسیدهای آمینه در ساخت پروتئین انجام می‌شود:
- اسیدهای آمینه پروتئین‌زا : این گروه شامل ۲۰ اسید آمینه اصلی است که گیاه از آن‌ها برای ساخت پروتئین استفاده می‌کند. گلوتامیک اسید، گلوتامین، گلیسین، پرولین، آلانین، آرژینین و تریپتوفان از جمله اسیدهای آمینه این گروه هستند.
- اسیدهای آمینه غیرپروتئین‌زا: این ترکیبات در ساخت پروتئین وارد نمی‌شوند، اما بعضی از آن‌ها در فرایندهای مختلف گیاه، مانند پاسخ به تنش‌های محیطی و دفاع از گیاه نقش دارند.
آزاد و پپتیدی
- اسیدهای آمینه آزاد: به‌صورت جدا از زنجیره پروتئین یا پپتید وجود دارند. به زبان ساده، در این حالت اسید آمینه به‌صورت یک ترکیب مستقل در کود وجود دارد. کود آمینواسیدی ممکن است یک یا چند نوع اسید آمینه آزاد داشته باشد.
- پپتیدها : پپتیدها از به هم پیوستن چند اسید آمینه تشکیل می‌شوند. بنابراین برخلاف اسید آمینه آزاد، چند اسید آمینه به یکدیگر متصل هستند و یک زنجیره کوتاه را تشکیل می‌دهند.
- هیدرولیزات پروتئینی: این ترکیبات از تجزیه پروتئین‌های گیاهی یا حیوانی به دست می‌آیند و معمولاً حاوی ترکیبی از اسیدهای آمینه آزاد و پپتیدها هستند.
بهترین اسید آمینه کشاورزی
- ایزابیون سینجنتا
- تکامین
- مگافول والگرو
- آمینو اسید 80% سیچوان
- آمینو اسید سامانتین پلاس آریا شیمی
- بوتامیسول پرو 80% فروغ دشت
- آمینو پرون پلاس
- بوتامیسول فروغ دشت
- اسید آمینه پروتیفرت PN-14
نقش اسید آمینه در کشاورزی
اسیدهای آمینه فقط برای ساخت پروتئین‌ها نیستند و در بخش‌های مختلف رشد و فعالیت گیاه نقش دارند. این ترکیبات می‌توانند در شرایط مناسب به رشد بهتر گیاه، جذب مواد غذایی و افزایش تحمل گیاه در برابر بعضی از تنش‌های محیطی کمک کنند.
نقش مهم در گیاه اسید آمینه ساخت سایر اسیدهای آمینه و متابولیسم نیتروژن گلوتامیک اسید انتقال و ذخیره نیتروژن و ساخت ترکیبات مختلف گیاه گلوتامین ساخت کلروفیل و فرایند فتوسنتز، پاسخ‌های گیاه به تنش گلیسین کمک در مقابله با تنش‌های محیطی مانند خشکی و شوری، تنظیم آب سلول پرولین در متابولیسم و انتقال نیتروژن و کربن آلانین منبع مهم نیتروژن آرژینین پیش‌ساز برخی ترکیبات مهم گیاه، از جمله اکسین (هورمون رشد گیاه) تریپتوفان خواص کود اسید آمینه برای گیاهان
استفاده از کودهای حاوی اسیدهای آمینه می‌تواند به بهبود رشد و عملکرد گیاه کمک کند. این ترکیبات با توجه به نوع محصول و شرایط گیاه، می‌توانند در بخش‌های مختلف رشد و تغذیه گیاه تأثیر داشته باشند.
خواص آمینو اسید برای گیاهان :
افزایش تحمل گیاه به تنش‌های محیطی
گیاهان در طول دوره رشد با تنش‌های مختلفی مانند: خشکی، شوری، گرما، سرما و یخبندان مواجه می‌شوند. این تنش‌ها می‌توانند با ایجاد اختلال در تعادل آب و مواد غذایی، فتوسنتز، متابولیسم و رشد گیاه را کاهش دهند. اسیدهای آمینه و هیدرولیزات‌های پروتئینی می‌توانند به گیاه در مقابله با این شرایط کمک کنند.
برای اطلاعات بیشتر درباره زمان مصرف کود اسید امینه برای گیاهان آپارتمانی، پیشنهاد می‌کنیم مقاله کود ضد تنش گیاهان آپارتمانی را نیز جداگانه مطالعه کنید.
کمک به رشد و توسعه ریشه
یکی از خاصیت اسید آمینه در کشاورزی، کمک به رشد و توسعه ریشه است. ریشه‌های قوی و سالم، آب و مواد غذایی را بهتر جذب می‌کنند و به گیاه کمک می‌کنند در شرایطی مانند کمبود آب یا مواد غذایی عملکرد بهتری داشته باشد.
بهبود جذب و مصرف عناصر غذایی
اسیدهای آمینه و پپتیدهای موجود در بعضی محصولات می‌توانند به جذب و انتقال بهتر برخی عناصر در گیاه کمک کنند. این موضوع باعث می‌شود گیاه بتواند مواد غذایی مورد نیاز خود را بهتر دریافت و استفاده کند. همچنین بعضی اسیدهای آمینه می‌توانند با برخی عناصر غذایی مانند: آهن، روی و منگنز ترکیب شوند و به جذب و انتقال آن‌ها در گیاه کمک کنند. برای اطلاعات بیشتر درباره آهن و تاثیر آن، پیشنهاد می‌کنیم مقاله کود آهن را نیز مطالعه کنید.
حفظ فتوسنتز، کاربرد اسید آمینه در کشاورزی
فتوسنتز یکی از مهم‌ترین فرایندهای گیاه برای تولید ترکیبات آلی مورد نیاز رشد است. کلروفیل با جذب نور، انرژی لازم برای انجام این فرایند را فراهم می‌کند؛ بنابراین، حفظ میزان مناسب کلروفیل و فعالیت فتوسنتزی برای رشد و عملکرد بهتر گیاه اهمیت زیادی دارد. برخی اسیدهای آمینه در فرایند تشکیل کلروفیل و انجام فتوسنتز نقش دارند. برای مثال، گلیسین یکی از ترکیبات مؤثر در مسیر ساخت کلروفیل است.
افزایش کیفیت و کمیت محصول
اسیدهای آمینه با نقش داشتن در فرایندهای مختلف گیاه، می‌توانند به تولید بهتر ترکیباتی مانند: قندها، پروتئین‌ها و سایر ترکیبات مورد نیاز گیاه کمک کنند. در برخی مطالعات نیز استفاده از اسیدهای آمینه و هیدرولیزات‌های پروتئینی با بهبود عملکرد و بعضی ویژگی‌های کیفی محصول همراه بوده است.
همچنین کود اسید آمینه، بر ویژگی‌هایی مانند: اندازه، رنگ، میزان قند و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی نیز می‌تواند تاثیر داشته باشند.
نقش اسید آمینه در کشاورزی در رشد گل و تشکیل میوه
استفاده از کود اسید آمینه نیز می‌تواند در رشد گل، تشکیل و رشد دانه گرده و در نهایت تشکیل میوه نقش داشته باشند. برای مثال، پرولین (یک اسید آمینه مهم در گیاه) برای رشد و عملکرد مناسب دانه گرده اهمیت دارد و می‌تواند به فرایند تولیدمثل گیاه کمک کند.
کمک به ترمیم و بازیابی گیاه پس از تنش
بعد از بروز تنش‌هایی مانند خشکی، شوری یا گرما، گیاه برای ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده و برگشت به رشد طبیعی به مواد و ترکیبات مورد نیاز خود احتیاج دارد. اسیدهای آمینه و پپتیدها می‌توانند در این شرایط به گیاه کمک کنند و از بازیابی رشد و فعالیت طبیعی آن حمایت کنند.
ناگفته نماند اسید آمینه در کشاورزی، آسیب ایجادشده را به‌طور مستقیم درمان نمی‌کنند، بلکه می‌توانند به گیاه در مقابله با اثرات تنش و بازگشت بهتر به شرایط عادی کمک کنند.
کمک به تعادل میکروارگانیسم‌های مفید خاک
اسیدهای آمینه و هیدرولیزات‌های پروتئینی می‌توانند علاوه بر گیاه، بر میکروارگانیسم‌های موجود در خاک و اطراف ریشه نیز تأثیر بگذارند. برخی از این ترکیبات می‌توانند به‌عنوان منبع مواد غذایی برای میکروارگانیسم‌ها مورد استفاده قرار بگیرند و به فعالیت آن‌ها در خاک کمک کنند. برای آشنایی بیشتر با انواع خاک، پیشنهاد می‌کنیم مقاله آن را نیز جداگانه مطالعه کنید.
میکروارگانیسم‌های مفید خاک در فرایندهایی مانند تجزیه مواد آلی و آزادسازی عناصر غذایی نقش دارند. فعالیت بهتر آن‌ها می‌تواند به فراهم شدن مواد غذایی مورد نیاز ریشه کمک کرده و خطر بروز علائم کمبود عناصر در گیاهان را کاهش دهد.
تقویت سیستم دفاعی گیاه
اسیدهای آمینه و هیدرولیزات‌های پروتئینی موجود در کود اسید آمینه می‌توانند به تقویت پاسخ‌های دفاعی گیاه کمک کنند. این ترکیبات با تأثیر بر برخی فرایندهای متابولیکی و افزایش فعالیت ترکیبات و آنزیم‌های دفاعی، به گیاه کمک می‌کنند تا در برابر تنش‌های محیطی، آفات و عوامل بیماری‌زا واکنش بهتری نشان دهد.
بنابراین، استفاده از کود اسید آمینه به‌عنوان بخشی از برنامه تغذیه‌ای می‌تواند از توان دفاعی و تحمل گیاه در برابر تنش‌ها حمایت کند. البته این کود جایگزین سموم یا سایر روش‌های کنترل آفات و بیماری‌ها نیست و میزان تأثیر آن به نوع گیاه، ترکیب کود، مقدار مصرف و شرایط رشد بستگی دارد.
بهترین زمان مصرف کود اسید آمینه در کشاورزی
طریقه مصرف کود اسید آمینه به دو روش محلول‌پاشی و آبیاری است. برای هر دو روش، معمولاً اوایل صبح یا اواخر بعدازظهر و نزدیک غروب زمان مناسب‌تری است؛ زیرا در این ساعات دمای هوا و شدت تابش کمتر است و شرایط برای جذب بهتر کود مناسب‌تر خواهد بود.
در روش محلول‌پاشی، خنک‌تر بودن هوا و رطوبت نسبی بالاتر می‌تواند فرصت بیشتری برای جذب برگی فراهم کند. در روش آبیاری نیز بهتر است مصرف کود در زمان‌هایی انجام شود که تبخیر و تنش گرمایی کمتر باشد.
مصرف اسید آمینه قبل یا بعد از تنش
اگر هدف از مصرف اسید آمینه، کمک به تحمل و بازیابی گیاه در برابر تنش باشد، می‌توان از آن پیش از بروز تنش یا پس از آن در دوره بازیابی گیاه استفاده کرد. برای زمان دقیق مصرف اسید آمینه در کشاورزی، پیشنهاد می‌کنیم با گیاه‌پزشکان مزرعه دانش مشاوره تخصصی و رایگان داشته باشید.
چه زمانی نباید اسید آمینه برای درختان میوه را محلول پاشی کرد؟
شرایط توضیحات احتمال بارندگی باران محلول را از سطح برگ شسته و جذب آن را کاهش دهد وزش باد شدید باعث پخش نامناسب محلول و هدر رفت آن می‌شود. دمای بسیار بالا و تابش شدید دمای بسیار بالا و تابش شدید تبخیر سریع قطرات، زمان تماس محلول با برگ را کاهش می‌دهد. خشکی شدید هوا باعث خشک شدن سریع محلول روی برگ و کاهش فرصت جذب می‌شود. خیس بودن بیش از حد برگ شبنم شدید یا رطوبت زیاد سطح برگ می‌تواند پوشش یکنواخت محلول را کاهش دهد.
